Thực sự là lâu lắm rồi mình mới viết một bài cảm nhận chuyên sâu về một đề tài nào đó trên Youtube. Nhưng với video này của Youtuber Duy Thanh Nguyen, nó đã thật sự thay đổi góc nhìn của mình hoàn toàn về cách nhìn nhận “nhân tài” trong xã hội ngày nay và có cái nhìn đồng cảm hơn với những người kém may mắn hơn.
Chủ đề video nêu bật lên chế độ trọng dụng nhân tài, không chỉ riêng về Việt Nam mà chúng ta có thể hiểu là chế độ này còn áp dụng ở hầu hết các quốc gia trên thế giới. “Meritoracy” là một chế độ mà những người tài giỏi, xuất chúng không chỉ về mặt học thuật (bằng cấp) mà còn về các khía cạnh khác như: xuất thân, các đóng góp cho xã hội, những ảnh hưởng tích cực, hay những “điều phi thường” mà họ đã làm được mà rất ít chúng ta có thể bắt chước hay mô phỏng theo, được trọng dụng.
Điều đáng quan ngại cho chế độ này là những cá nhân “kém may mắn” hơn sẽ không được tạo cơ hội cho sự phát triển hay đơn giản là thay đổi số phận của họ, điều này sẽ gây cản trở cho họ khi tham gia vào cuộc chạy đua này. Chúng ta thường hay suy nghĩ theo hướng, cơ hội đều luôn công bằng cho tất cả chúng ta, cái quan trọng là chúng ta có thể nắm bắt và tạo ra sự thay đổi cho bản thân mình hay không nhưng nó thiếu đi một cách nhìn đồng cảm rằng: Đâu phải ai cũng có khả năng hay điều kiện để nắm bắt cơ hội đó và thay đổi chính mình.
Nếu bạn sinh ra ở vạch đích, ở trong một môi trường thuận lợi, được bao quanh bởi một cộng đồng lành mạnh thì khả năng cao bạn sẽ thành công và có chỗ đứng cao trong xã hội. Nhưng nếu bạn sinh ra ở một vùng quê nghèo nàn, ngay cả những điều kiện vật chất và thiết yếu còn không có để ăn và sống thì việc nắm bắt cơ hội và có ý chí phấn đấu để trở nên giàu có còn khó khăn như lên trời.
Việc trọng dụng nhân tài bản chất không sai, nhưng cách vận hành của chế độ này có một khiếm khuyết là bỏ qua “tiềm năng tương lai” của những cá nhân kém may mắn hay những gia đình có gia cảnh khó khăn. Rất có thể, họ đều là những cá nhân có tinh thần cố gắng, vượt khó nhưng do điều kiện gia cảnh không thuận lợi, môi trường sống xung quanh họ khiến cho họ khó được nhìn thấy hay được ưu tiên để nuôi dưỡng và phát triển.
Chúng ta nghĩ chúng ta là nhân tài, là những người có tri thức, những người đóng góp cho xã hội. Nhưng thực ra, những gì chúng ta đang có ít nhiều liên quan đến “sự may mắn” và thời điểm chúng ta sinh ra. Thời bình sẽ khác với thời chiến, nơi điều kiện sống và môi trường hoàn toàn trái ngược. Những người sinh ra ở điều kiện thuận lợi xác suất cao sẽ thành công và nắm giữ những vị trí cao trong xã hội hơn là những người sinh ra ở một nơi hẻo lánh, nơi điều kiện giáo dục không được chú trọng và phát triển. Mình không nói là những người này không có tỷ lệ thành công so với nhóm đầu nhưng thường cơ hội đến với họ sẽ ít hơn.
Key takeaways:
– Biết ơn những gì mình đang có, tận dụng thế mạnh và tất cả tài nguyên mình đang có.
– Có góc nhìn đồng cảm hơn với những bạn chưa được xem là “nhân tài”
– Cần tạo điều kiện cho những cá nhân chưa thực sự nổi trội nhưng họ có ý chí và tiềm năng để phát triển nhằm phát huy hết tối đa tiềm năng
– Chú trọng vào trải nghiệm và nền tảng của cá nhân hơn là thành tích và những thành tựu của họ
Một góc nhìn rất hay của tác giả. Đây là một trong những Youtuber mà mình thấy có góc nhìn tư duy phân tích và lập luận khá chặt chẽ, đặc biệt là cách truyền tải vô cùng dễ hiểu.
Theo mình, nếu bạn nào quan tâm về đề tài này cũng có thể tìm hiểu 2 quyển sách này để có cái nhìn bao quát hơn nhé.
– The Unfair Advantage của Ash Ali and Hasan Kubba (Cách biến lợi thế của bạn thành cơ hội)
– The Hidden Potential của Adam Grant (Cách biến tiềm năng thành tài năng)
Enjoy!
Thank you for sharing!